Bana bacu mukunde umuco-Diyosezi ya Kabgayi yizihije umunsi w’umuco mu mashuri

Binyuze mu mashuri ayigize, Diyosezi Gatolika ya Kabgayi yizihije umunsi w’umuco, abarezi basabwa guhuza umuco n’amasomo mu rwego rwo kubaka igisekuru kizaba gifite indangagaciro n’umuco by’abanyarwanda.

Ni ibirori byabaye kuri uyu wa Kane tariki ya 26 Gashyantare 2026, bibera mu ishuri rya École Sainte Bernadette de Kamonyi.

Abashyitsi bayobowe n’Umwepiskopi wa Diyosezi ya Kabgayi, Musenyeri Balthazar Ntivuguruzwa, barimo Musenyeri Smaragde Mbonyintege uri mu kiruhuko cy’izabukuru, Abayobozi b’uturere twa Kamonyi na Ruhango, Intebe y’Inteko yungirije, Umuhuzabikorwa w’Uburezi mu Ntara y’Amajyepfo, abo mu nzego z’umutekano, Abapadiri, Abihayimana, abayobozi b’ibigo bitandukanye ndetse n’abanyeshuri barenga 1,500.

Muri iki gitaramo cy’umuco, abanyeshuri berekanye imikino itandukanye iranga umuco nyarwanda irimo imbyino, imivugo, ikinamico, kuvuga amazina y’inka n’amahamba, gusakuza, kubuguza n’ibindi.

Intebe y’Inteko yungirije, Uwiringiyimana Jean Claude, yagaragaje ko uyu munsi wizihijwe mu gihe ubushakashatsi ku isuzumabipimo ku murage ndangamuco w’u Rwanda 2025, bwakozwe n’Inteko y’Umuco bwaragaraje ko mu muryango abatoza abana indangagaciro z’umuco nyarwanda bakiri hasi cyane kuko ku kigero cya 68.6% ari bo batoza abana.

Ati “Ni umubare uhangayikishije urebye kuko niba tuvuga yuko umuco utavukanwa, ahubwo utozwa. Turamutse twitwaje ngo nta mwanya dufite wo gutoza abana, cyaba ari ikibazo gikomeye mu gihe izi ndangagaciro zidatorejwe mu muryango.”

Akomeza agira ati “Uyu mubare uracyari muto kandi umuryango ni ryo shingiro n’igicumbi cy’uburere butozwa abato. Kuba rero abatoza abana indangagaciro bakiri bake bivuze ko hakiri icyuho kandi byazagira ingaruka ku hazaza habo ndetse n’Igihugu.”

Intebe y’Inteko yungirije yagaye kandi abarimu baninura abanyeshuri ngo kuko baba bari kuvuga Ikinyarwanda, agaragagaza ko nubwo amasomo yigishwa mu rurimi rw’icyongereza hari n’umwanya wahariwe Ikinyarwanda.

Ati “Ururimi rwigishwamo ku ishuri ni Icyongereza, gushishikariza abana gukoresha Icyongereza aho kigomba gukoreshwa ku ishuri nta kibazo gihari kuko ni rwo rurimi rwigishwamo, ariko ntabwo bikwiriye ko niba umwana acitswe cyangwa se bimugoye akaba yakoresha Ikinyarwanda, ntabwo bikwiriye ko yahabwa ibihano bituma agaragara nk’aho yakoze ishyano.”

Yasabye kandi abarimu n’abarezi kujya batanga amasomo bayajyanisha n’umuco nyarwanda.

Umwepiskopi wa Diyoseze Gatolika ya Kabgayi, Musenyeri Balthazar Ntivuguruzwa, yagaragaje ko kwihiza umunsi w’umuco atari umunsi w’ibirori bisanzwe no kwidagadura, ahubwo ari umunsi wo gushimangira ibyiza abanyarwanda bavoma ku bo bakomokaho.

Ati “Mu ndirimbo yubahiriza Igihugu cyacu tugira duti ‘Umuco dusangiye uraturanga, ururimi rwacu rukaduhuza’. Guhimbaza umunsi w’umuco by’umwihariko mu mashuri mbere na mbere ni uburyo bwo guhuza imbaraga nk’amashuri ya Diyosezi ya Kabgayi kugira ngo twibukiranye inshingano zacu.”

Akomeza agira ati “Babyeyi, barezi dufite inshingano zo kurera abana bacu, tubatoza umuco nyarwanda cyane cyane tubatoza imivugire inogeze y’ururimi rwacu rw’Ikinyarwanda kuko muri iyi minsi bigaragara ko hadutse ibyo kuruvanga n’izindi ndimi mu buryo butaboneye rukanavugwa mu buryo butaboneye.”

Musenyeri yavuze ko ababyeyi n’abarezi bakwiriye kuba aba mbere mu gutoza abato.

Ati “Bana bacu ndagira ngo mbibutse ko mugomba gukunda umuco wacu, mugasobanuza, mukabaza kugira ngo murusheho kwisobanukirwa kuko ari mwe ejo muzaba mufite inshingano zo kuwutoza abandi cyane cyane abazabakomokaho.”

Musenyeri Balthazar Ntivuguruzwa avuga ko bahisemo kwimakaza umuco n’uburezi.

Abanyeshuri n’abarezi baravuga imyato umunsi w’umuco mu mashuri gatolike.

Auda Janeluna, umunyeshuri muri Father Ramon Kabuga TSS yabwiye UBUREZI.RW ko kwitabira ibirori byo kwizihiza Umunsi w’Umuco mu mashuri ya Diyoseze ya Kabgayi bibafasha nk’abanyeshuri kuko bituma bigira ku bindi bigo bitewe n’uko byiyerekanye.

Ati “Hano hari ibigo byinshi, hari ibyo twerekanye ndetse hari n’ibyo abandi berekanye. Ibi bituma wiga imbyino nshya ndetse ukaba wakwigira ku bandi, ukibaza ngo bariya berekanye umuhango wo gusohora umugeni babikoze bate? Ibyo bigatuma utaha wabimenye.”

Uyu munyeshuri yavuze ko mu kigo bigamo basanzwe bagira itorero bakoramo ibikorwa by’umuco birimo kubyina, gutozwa imigenzo n’imihango ya Kinyarwanda.

Ati “biradufasha ugakura uzi ikizira n’ikiboneye mu muco nyarwanda, ntiduhore tureba iby’abazungu gusa gusa.”

Padiri Edmond Marie Rudahunga Cyiza uyobora Ikigo cya Father Ramon Kabuga TSS agaruka ku kamaro ko kwizihiza umunsi w’umuco mu mashuri muri Diyoseze ya Kabgayi yagize ati “Bize ko umuntu mu bimugize harimo n’umuco. Ntabwo rero warera abantu wirengagiza kimwe mu bimugira uwo ari we kuko agomba kumenya inkomoko ye, ukamenya akamenyero ke, ukamenya imigenzo ye, ukamenya ururimi avuga n’ibindi bimuranga.”

Uyu muyobozi w’Ikigo avuga ko iyo abana batojwe umuco bungukiramo n’ibindi birimo; ikinyabupfura, kwitanga, kugira umurava n’intego bibaherekeza mu masomo yabo.

Ati “Icyo dukora nk’abarezi ni ugusohoza inshingano zo kubatoza umuco nyarwanda. Tukabigisha ururimi rw’Ikinyarwanda ndetse n’indangagaciro ziri mu muco wacu kandi tukabaha uwo mwanya wo kuzirikana umuco binyuze mu matorero ari mu mashuri n’amatsinda.”

Kwizihiza Umunsi w’Umuco mu mashuri ya Diyosezi ya Kabgayi ubwo bizaba biba ku nshuro ya gatatu, bizabera muri kimwe mu bigo byo mu Karere ka Ruhango.

Aba berekanye uko umuhango wo kwita izina wakorwaga
Umurishyo w’ingoma wavugijwe biratinda
Abana bato bigaragaje mu mbyino gakondo
Cyari igitaramo mu bindi, uyu yitwaje agacuma agasoma uko igitaramo bakinikazaga

Nubwo afite ubumuga bw’ingingo ntibyamubujije kwerekana ko azi byinshi ku muco
Umuyobozi w’Akarere ka Kamonyi, Dr. Nahayo Sylvere
Abasore bahetse umugeni nk’uko byakorwaga cyera

Umwepiskopi wa Diyosezi ya Kabgayi, Musenyeri Balthazar Ntivuguruzwa ari kumwe n’Umuyobozi w’Akarere ka Ruhango Habarurema Valens
Abapadiri nabo bacinye umudiho

Ni igitaramo cyabanjirijwe n’akarasisi

Padiri Majyambere uyobora Ecole Sainte Bernadette de Kamonyi
Umwepiskopi wa Diyosezi ya Kabgayi, Musenyeri Balthazar Ntivuguruzwa yahawe impano kubwo guteza imbere umuco

MUGIRANEZA Thierry/UBUREZI.RW

UBUREZI TV
IBIZAMINI BYAKERA